نگاهى به مفهوم توسعه برنامه راهبردى اطلاعات
امروزه توسعه يك برنامه راهبردى اطلاعات نخستين مرحله از فرآيند عام توسعه كاربرى فنآورى اطلاعات فراگير و همه جانبه در سازمانها محسوب مى گردد. طبيعى است تدوين برنامه راهبردى اطلاعات در سازمان‌ها مى بايست بلافاصله با پياده سازى و استقرار آن پى گرفته شود.
قبل از توجه به چگونگى توسعه برنامه راهبردى اطلاعات و متد انجام آن، بايستى به ضرورت داشتن برنامه راهبردى اطلاعات در سازمان‌ها و اهميت وافر آن توجه نمود. هم چنين پيوست حاضر تلاش مى‌نمايد تا نظر مديريت ارشد سازمانها را به موضوعات مرتبط با مديريت راهبردى سازمان در فرآيند تهيه و تدوين برنامه فوق جلب نمايد. لازم به ذكر است موضوعات مورد اشاره پيش فرض انكارناپذير توسعه برنامه راهبردى اطلاعات در هر سازمان مفروض تلقى مى‌گردد.
اساسا هر برنامه ريزى راهبردى در يك نگاه كلى به دو بخش قابل تعريف تفكيك مى‌گردد:
الف ) برنامه ريزى استراتژى كلان سازمان
ب ) برنامه ريزى راهبردى اطلاعات
برنامه ريزى استراتژى كلان سازمان فرآيندى است كه در طى آن سازمان تصميماتى را در ارتباط با رويكرد و سمت و سوى آتى و ماموريت حرفه‌اى خويش اتخاذ مى‌نمايد. برنامه راهبردى كلان سازمان همواره تصوير روشنى از اهداف و سياستهاى كلان سازمان و چشم انداز كلى توسعه آن را منعكس مى‌نمايد. فرآيند مذكور عمدتا با مشاركت جدى مديران ارشد و استراتژيك سازمان و مشاورين حرفه‌اى آن تحقق مى‌يابد.
برنامه ريزى راهبردى اطلاعات عمدتا به موضوع منابع اطلاعاتى سازمان و مى‌پردازد و توسعه سيستم‌هاى اطلاعاتى سازمان را در مركز توجهات قرار ميدهد. در واقع فرآيند مذكور عمدتا:

در درجه اول اهميت قرار مى‌دهد. همچنين برنامه ريزى راهبردى اطلاعات تلاش مى‌كند كه ارتباط و همبستگى سيستم‌هاى اطلاعاتى مورد اشاره را با فضاى عمومى ماموريت، اهداف و سياستهاى كلان و چشم اندازهاى توسعه سازمان مورد آزمون مجدد قرار گيرد.
امروزه سازمانها بطور معمول در شرايطى قرار گرفته‌اند كه بخش قابل توجه و رو به رشدى از منابع خود را مصروف بخش فنآورى اطلاعات مى‌نمايند. بنابراين ضرورى است اختصاص منابع و هزينه‌هاى مذكور بترتيبى برنامه ريزى شده و دقيق انجام پذيرد بطوريكه بتواند نيازهاى سازمان را تامين نموده و اطمينان حاصل نمايد كه سازمان بيشترين دستاوردها را از سرمايه گذارى خويش كسب مى‌نمايد.
رويكرد مناسب براى سرمايه گذارى در حوزه فنآورى اطلاعات و توسعه كاربرى آن در برنامه راهبردى اطلاعات منعكس مى‌گردد و اين برنامه نقش موثرى در تضمين حداكثر بهره بردارى سازمان از سرمايه گذارى در حوزه فنآورى اطلاعات ايفا مى‌نمايد.
برنامه ريزان استراتژى انفورماتيكى سازمان مى‌خواهند بدانند:

يكپارچه سازى برنامه راهبردى اطلاعات با برنامه استراتژى كلان سازمان
اگر برنامه راهبردى اطلاعات مبتنى بر استراتژى‌هاى تعريف شده سازمان باشد، مديريت سازمان ادراك و برداشت عالى ترى از پتانسيل سيستم‌هاى اطلاعاتى و فنآورى اطلاعات خواهد داشت. از ديگر سو پيوند اين دو استراتژى به متوليان فنآورى اطلاعات در سازمان كمك خواهد نمود تا درك و برداشت خود از نيازهاى سازمان را بهبود ببخشند. بدين ترتيب پتانسيل سيستم‌هاى اطلاعاتى و فنآورى اطلاعات براى پشتيبانى فعاليتها و نيازهاى سازمان بهبود خواهد يافت.
بنابراين برنامه راهبردى اطلاعات تلاش مى‌نمايد درك كاملى از ماموريت، اهداف، سياستها و مسائل سازمان و هم چنين طرحهاى توسعه و نقشه‌هاى آتى آن تحصيل نمايد.
با يكپارچگى برنامه راهبردى اطلاعات با برنامه استراتژى كلان سازمان ميتوان به سوالاتى از اين دست پاسخ داد؟

پيامدهاى نبود برنامه راهبردى اطلاعات
بديهى است سرمايه گذاريها، اختصاص منابع و تصميمات اتخاذ شده در حوزه فنآورى اطلاعات بايستى در قالب يك برنامه مدون هماهنگ و تنظيم گردد. اگر اشخاص و يا دفاتر سازمانى بصورت پراكنده نسبت به اتخاذ تصميمات در حوزه فنآورى اطلاعات اقدام نمايند نتيجه آن از هم گسيختگى و ناهماهنگى عمليات و راهكارهاى فنآورى اطلاعات سازمان خواهد بود. اين روند نحوه به اشتراك گذارى اطلاعات و جريان يكسويه اطلاعات به سمت مديريت بالاتر سازمان را بشدت متاثر و روند توسعه فنآورى اطلاعات سازمان را خدشته دار خواهد نمود.
مزاياى توسعه برنامه راهبردى اطلاعات
يك برنامه راهبردى اطلاعات سازمان را در زمينه‌هاى زير يارى مى‌دهد:

برمبناى يافته‌هاى فوق الذكر ميتوان چهارچوبى براى عمليات لازم براى پر كردن شكاف بين وضعيت موجود و وضعيت مطلوب ترسيم نموده و فرهنگ ارزشمند مبتنى بر نگرش استراتژيك را بسط و ترويج داد كه در قالب آن برنامه ريزى فناروى اطلاعات و سيستم‌هاى اطلاعاتى فرآيندى هدفمند، مستمر و همپيوند با راهبردهاى كلان سازمان تلقى مى‌گردد.
بنابراين برنامه راهبردى اطلاعات به مديريت سازمان نشان خواهد داد كه چگونه ميتواند از فنآورى اطلاعات بهره‌هاى حرفه‌اى و سازمانى كسب نموده و آن را بعنوان اهرمى براى ارتقاء بهره ورى سازمان مورد استفاده قرار دهد. همچنين برنامه راهبردى اطلاعات ميتواند چهارچوبى مطمئن براى توجيه سرمايه گذارى در حوزه فناروى اطلاعات ايجاد نمايد.
تحقق كامل دستاوردها و منافع برنامه راهبردى اطلاعات مستلزم درك روشن سازمان از نيازمنديها و الزامات مراحل و گامهاى اوليه براى توسعه برنامه مذكور و همچنين مستلزم عزم و تعهدات بلندمدت و مستمر به الزامات آن در آينده مى‌باشد. طبعا حمايت و پشتيبانى مستمر مديريت ارشد سازمان و اختصاص منابع كافى از اهم الزامات و نيازمنديهاى يك برنامه راهبردى اطلاعات موفق بشمار مى‌رود.